Nói với gia đình và nơi làm việc

Sau khi biết mình sẽ bắt đầu hoá trị, một trong những việc tốn sức nhất là quyết định nói với ai và nói thế nào.

Nguyên tắc chung

• Bạn quyết định ai biết gì.
• Không có nghĩa vụ kể với ai.
• Nhưng vài người cần biết đủ để giúp được.
• Có thể nói ở các mức khác nhau với từng người.
• Có thể thay đổi quyết định về sau.

Với người sống cùng nhà

• Họ cần biết lịch truyền và những ngày mệt nhất.
• Họ cần biết dấu hiệu nào là khẩn cấp.
• Họ cần biết số điện thoại liên hệ.
• Bàn trước ai làm việc gì.
• Cho họ biết bạn cần gì và không cần gì.

Danh sách dấu hiệu khẩn cấp là thứ quan trọng nhất cần chia sẻ, vì có thể chính họ là người nhận ra trước bạn.

Với con nhỏ

• Trẻ cảm nhận được sự căng thẳng dù không ai nói.
• Không nói gì khiến trẻ tự dựng nên câu chuyện tệ hơn.
• Nói thật ở mức phù hợp với tuổi.
• Dùng từ đơn giản và cụ thể.
• Nhấn mạnh những gì vẫn giữ nguyên.
• Cho trẻ biết không phải lỗi của chúng.

Với trẻ lớn hơn

• Chúng có thể tự tra cứu và đọc được nhiều thứ.
• Nói trước tốt hơn để chúng không tự tìm hiểu một mình.
• Trả lời thẳng câu hỏi của chúng.
• Cho phép chúng hỏi bất cứ lúc nào.
• Đừng biến chúng thành người chăm sóc chính.

Với cha mẹ già

• Họ có thể lo lắng rất nhiều.
• Cân nhắc mức thông tin phù hợp.
• Nhờ người khác trong nhà hỗ trợ họ.
• Đặt ranh giới về tần suất hỏi han nếu cần.
• Cho họ một việc cụ thể để giúp.

Dòng cuối hiệu quả bất ngờ: người lo lắng thấy nhẹ hơn nhiều khi có việc cụ thể để làm thay vì chỉ ngồi chờ tin.

Với nơi làm việc

• Chỉ cần nói phần ảnh hưởng tới công việc.
• Không cần kể chẩn đoán chi tiết.
• Nói rõ lịch truyền và những ngày cần nghỉ.
• Đề xuất điều chỉnh cụ thể.
• Hỏi về chế độ nghỉ ốm.
• Bạn chọn ai ở nơi làm việc được biết.

Với người giúp việc hoặc người chăm sóc

• Họ cần biết lịch truyền và những ngày mệt.
• Họ cần biết về vệ sinh khi bạn dễ nhiễm trùng.
• Cho họ số liên hệ khẩn cấp.
• Nói rõ những việc cần làm và không cần làm.

Người ở cùng bạn nhiều giờ mỗi ngày thường là người phát hiện dấu hiệu bất thường sớm nhất, nên họ cần được thông tin đầy đủ.

Với bạn bè và người quen

• Không cần thông báo rộng nếu bạn không muốn.
• Chuẩn bị một câu ngắn cho người hỏi thăm.
• Nhờ một người làm đầu mối thông tin.
• Điều đó tránh việc bạn phải kể đi kể lại.
• Bạn có quyền không trả lời.

Việc phải cập nhật tình hình cho hàng chục người là gánh nặng thật, và một người đầu mối giải quyết được phần lớn.

Với đồng nghiệp trực tiếp

• Họ sẽ nhận ra bạn vắng mặt theo chu kỳ.
• Nói ở mức bạn thấy thoải mái.
• Nói rõ bạn muốn được đối xử thế nào.
• Một câu ngắn thường là đủ.

Nói rõ bạn muốn được đối xử bình thường là điều nhiều người quên nhắc, và không nói thì đồng nghiệp thường tự chọn cách cư xử mà bạn không mong muốn.

Khi người ta phản ứng không như bạn mong

• Một số im lặng vì không biết nói gì.
• Một số kể ngay chuyện người họ biết.
• Một số đưa lời khuyên không được hỏi.
• Phần lớn xuất phát từ thiện ý vụng về.
• Bạn không có nghĩa vụ trấn an họ.

Nhận lời giúp đỡ thế nào

• Nhiều người muốn giúp nhưng không biết làm gì.
• Chuẩn bị sẵn một danh sách việc cụ thể.
• Đưa họ lịch truyền để biết lúc nào bạn cần nhất.
• Nhận giúp đỡ không có gì đáng ngại.
• Từ chối một lần không có nghĩa là từ chối mãi.

Câu hỏi cần gì thì nói nhé rất khó trả lời trong lúc bạn đang mệt, nên chuẩn bị sẵn danh sách khi còn tỉnh táo là cách biến thiện ý thành sự giúp đỡ thật. Những việc như đưa đón, nấu một bữa, hoặc trông con vài giờ đều rất cụ thể và dễ nhận lời.

Khi bạn không muốn nói

• Đây là lựa chọn hoàn toàn chính đáng.
• Một câu ngắn là đủ để khép lại.
• Không cần giải thích vì sao.
• Đổi chủ đề là cách hợp lệ.
• Nhưng vẫn cho ít nhất một người biết đủ để giúp.

Khi bạn sống một mình

• Sắp xếp người kiểm tra bạn trong những ngày đầu sau truyền.
• Có người biết lịch truyền của bạn.
• Để số liên hệ ở chỗ dễ thấy.
• Chuẩn bị sẵn đồ ăn và nước trong tầm với.
• Hỏi bệnh viện về hỗ trợ cho người sống một mình.

Sống một mình không phải là trở ngại không vượt qua được, nhưng nó đòi hỏi chuẩn bị kỹ hơn, nhất là cho những ngày mệt nhất và cho tình huống cần liên hệ gấp. Hãy nói rõ hoàn cảnh của bạn với đội ngũ điều trị để họ tính tới điều đó.

Tóm lại

Danh sách dấu hiệu khẩn cấp là thứ quan trọng nhất cần chia sẻ với người sống cùng nhà. Không nói gì với trẻ khiến chúng tự dựng nên một câu chuyện tệ hơn sự thật. Nơi làm việc chỉ cần biết phần ảnh hưởng tới công việc chứ không cần biết chẩn đoán. Và một người làm đầu mối thông tin giải quyết được phần lớn gánh nặng phải kể đi kể lại.

Câu hỏi thường gặp