Xét nghiệm máu trước mỗi đợt và ý nghĩa của chúng

Trước mỗi đợt truyền sẽ có một lần lấy máu, và kết quả của nó quyết định hôm đó bạn có được truyền hay không. Hiểu vài con số chính giúp bạn theo dõi được tình hình của mình.

Vì sao cần xét nghiệm mỗi lần

• Hoá chất ảnh hưởng tới tuỷ xương nơi tạo tế bào máu.
• Các chỉ số giảm rồi hồi phục theo chu kỳ.
• Cần đủ hồi phục mới nhận được đợt tiếp theo.
• Cũng kiểm tra chức năng gan và thận.
• Đây là bước an toàn bắt buộc.

Ba dòng tế bào máu chính

• Bạch cầu: chống nhiễm trùng.
• Hồng cầu: mang oxy đi khắp cơ thể.
• Tiểu cầu: giúp cầm máu.

Mỗi dòng giảm gây ra một nhóm triệu chứng khác nhau, và biết điều đó giúp bạn hiểu vì sao mình cảm thấy như vậy.

Khi bạch cầu thấp

• Nguy cơ nhiễm trùng tăng lên.
• Cần chú ý vệ sinh và tránh nơi đông người.
• Sốt trở thành dấu hiệu khẩn cấp.
• Có thể được dùng thuốc hỗ trợ.
• Đây là chỉ số hay khiến phải hoãn truyền nhất.

Khi hồng cầu thấp

• Mệt mỏi, khó thở khi gắng sức.
• Da xanh, chóng mặt.
• Tim đập nhanh hơn bình thường.
• Báo cho bác sĩ nếu các triệu chứng này nặng lên.
• Có thể cần can thiệp nếu xuống quá thấp.

Khi tiểu cầu thấp

• Dễ bầm tím và chảy máu.
• Chảy máu chân răng hoặc chảy máu mũi.
• Cẩn thận với dao kéo và vật sắc.
• Dùng bàn chải lông mềm.
• Báo ngay nếu có chảy máu không cầm được.

Chức năng gan và thận

• Cũng được kiểm tra định kỳ.
• Một số thuốc ảnh hưởng tới các cơ quan này.
• Kết quả có thể dẫn tới điều chỉnh phác đồ.
• Uống đủ nước giúp bảo vệ thận.
• Hỏi bác sĩ về lượng nước phù hợp với bạn.

Khi phải hoãn đợt truyền

• Đây là chuyện xảy ra với nhiều người.
• Hoãn nhằm bảo vệ bạn khỏi biến chứng.
• Thường hoãn một tới hai tuần.
• Hỏi khi nào quay lại xét nghiệm.
• Không có nghĩa là điều trị thất bại.

Rất nhiều người hoảng khi nghe tin hoãn, nhưng đây là quyết định an toàn thường gặp và nó không nói lên điều gì về hiệu quả điều trị.

Vệ sinh trong những ngày chỉ số thấp

• Rửa tay thường xuyên.
• Tránh nơi đông người và người đang ốm.
• Ăn chín uống sôi.
• Cẩn thận với vết xước nhỏ.
• Hỏi bác sĩ những gì cần tránh riêng với bạn.

Những việc này nghe đơn giản nhưng chúng là biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất trong giai đoạn cơ thể ít khả năng chống nhiễm trùng.

Những gì có thể giúp chỉ số hồi phục

• Ăn đủ, nhất là đủ đạm.
• Ngủ đủ.
• Tránh nhiễm trùng.
• Dùng thuốc hỗ trợ đúng theo chỉ định nếu được kê.
• Hỏi bác sĩ xem có gì bạn làm được thêm không.

Hỏi ý nghĩa của kết quả hôm đó

• Hỏi hôm nay các chỉ số thế nào.
• Hỏi so với lần trước ra sao.
• Hỏi có gì cần chú ý trong tuần tới không.
• Hai ba câu là đủ.

Biết chỉ số của mình đang ở đâu giúp bạn hiểu vì sao được dặn cẩn thận hơn trong những ngày nhất định.

Giữ kết quả theo thời gian

• Xin bản sao sau mỗi lần xét nghiệm.
• Xếp theo thứ tự thời gian.
• Xu hướng quan trọng hơn một lần đo.
• Hữu ích khi khám ở nơi khác.
• Cũng giúp bạn hiểu nhịp của cơ thể mình.

Điểm thấp nhất của chu kỳ

• Các chỉ số thường xuống thấp nhất ở một khoảng nhất định sau truyền.
• Sau đó bắt đầu hồi phục dần.
• Hỏi bác sĩ khoảng đó là ngày thứ mấy với phác đồ của bạn.
• Đó là giai đoạn cần cẩn thận nhất về nhiễm trùng.
• Biết trước giúp bạn chủ động phòng ngừa.

Với phần lớn phác đồ, khoảng thời gian này khá dự đoán được và lặp lại đều qua các chu kỳ. Biết chính xác những ngày nào cần tránh nơi đông người và chú ý dấu hiệu sốt là thông tin thực tế nhất bạn có thể hỏi được.

Đừng tự diễn giải con số

• Khoảng tham chiếu khác nhau giữa các phòng xét nghiệm.
• Ngưỡng an toàn tuỳ phác đồ và tình trạng.
• Một con số thấp không tự động là nguy hiểm.
• Hỏi bác sĩ về ý nghĩa với trường hợp của bạn.
• Tra cứu trên mạng dễ gây lo lắng không cần thiết.

Khi có thuốc hỗ trợ tăng bạch cầu

• Một số phác đồ có dùng loại thuốc này.
• Thường tiêm vào những ngày sau truyền.
• Có thể gây đau nhức xương và cơ.
• Hỏi trước về tác dụng phụ để không bất ngờ.
• Hỏi cách xử lý nếu thấy khó chịu.

Đau xương sau khi dùng loại thuốc này là điều nhiều người không được báo trước và nó khiến họ lo lắng không cần thiết. Hỏi trước về nó cũng như về cách giảm bớt khó chịu giúp bạn chuẩn bị và phân biệt được đâu là tác dụng phụ dự kiến.

Tóm lại

Ba dòng tế bào máu giảm gây ra ba nhóm triệu chứng khác nhau, và biết điều đó giúp bạn hiểu vì sao mình cảm thấy như vậy. Hoãn đợt truyền là chuyện thường gặp và nó nhằm bảo vệ bạn chứ không nói lên điều gì về hiệu quả điều trị. Giữ kết quả theo thời gian vì xu hướng quan trọng hơn một lần đo. Và đừng tự diễn giải con số vì ngưỡng an toàn tuỳ từng phác đồ và từng người.

Câu hỏi thường gặp