Tiểu cầu thấp và nguy cơ chảy máu

Tiểu cầu giúp máu đông lại khi có tổn thương. Khi chúng xuống thấp, những việc bình thường an toàn có thể gây chảy máu khó cầm.

Dấu hiệu nhận biết

• Bầm tím dễ dàng, đôi khi không nhớ va vào đâu.
• Chảy máu chân răng khi đánh răng.
• Chảy máu mũi.
• Những chấm đỏ nhỏ li ti dưới da.
• Vết thương nhỏ lâu cầm máu hơn.
• Kinh nguyệt nhiều hơn bình thường.

Những điều chỉnh đơn giản

• Dùng bàn chải lông mềm.
• Dùng máy cạo râu điện thay dao cạo.
• Cắt móng cẩn thận, không cắt sát.
• Đeo găng khi làm việc nhà.
• Đi dép trong nhà để tránh dẫm phải vật sắc.
• Cẩn thận với dao kéo trong bếp.

Hai điều chỉnh đầu tiên là những thứ dễ làm nhất và cũng phòng được hai nguồn chảy máu phổ biến nhất.

Khi đánh răng bị chảy máu

• Chuyển sang bàn chải mềm nhất có thể.
• Đánh nhẹ tay hơn.
• Súc miệng nhẹ nhàng thay vì súc mạnh.
• Báo nếu chảy máu nhiều hoặc kéo dài.

Không nên bỏ đánh răng vì sợ chảy máu, vì vệ sinh miệng kém lại làm tăng nguy cơ nhiễm trùng và viêm lợi.

Về thuốc cần thận trọng

• Một số thuốc giảm đau ảnh hưởng tới đông máu.
• Thuốc chống đông nếu bạn đang dùng.
• Một số thực phẩm bổ sung cũng ảnh hưởng.
• Hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng bất cứ thứ gì.
• Kể cả thuốc mua không cần đơn.

Khi chỉ số tiểu cầu hồi phục

• Hỏi khi nào có thể nới lỏng các hạn chế.
• Quay lại hoạt động bình thường dần.
• Vẫn giữ những thói quen an toàn cơ bản.
• Chu kỳ sau lại cần cẩn thận trở lại.

Chỉ số dao động theo từng chu kỳ nên mức cẩn thận cũng nên thay đổi theo, thay vì giữ nguyên suốt sáu tháng.

Hoạt động cần cân nhắc

• Thể thao có va chạm.
• Hoạt động dễ ngã.
• Mang vác nặng.
• Hỏi bác sĩ về mức phù hợp với chỉ số của bạn.
• Hạn chế thường chỉ trong giai đoạn chỉ số thấp.

Khi bị chảy máu

• Ép trực tiếp lên vết thương.
• Giữ ép liên tục vài phút, đừng nhấc ra kiểm tra liên tục.
• Nâng cao vùng bị thương nếu được.
• Chườm lạnh với chảy máu mũi.
• Gọi nếu không cầm được sau thời gian ép.

Khi cần gọi ngay

• Chảy máu không cầm được.
• Chảy máu nhiều bất thường.
• Đau đầu dữ dội hoặc đột ngột.
• Thay đổi thị giác.
• Máu trong phân hoặc nước tiểu.
• Nôn ra máu.
• Bầm tím lớn xuất hiện nhanh.

Đau đầu dữ dội trong giai đoạn tiểu cầu thấp là dấu hiệu cần được đánh giá ngay chứ không phải chuyện chờ xem có đỡ không.

Chăm sóc răng miệng

• Bàn chải lông mềm và đánh nhẹ.
• Súc miệng bằng nước muối loãng nếu được khuyên.
• Tránh dùng chỉ nha khoa khi tiểu cầu rất thấp.
• Hỏi bác sĩ trước khi làm răng.
• Báo nếu chân răng chảy máu nhiều.

Chảy máu mũi

• Ngồi thẳng và hơi cúi đầu về phía trước.
• Bóp phần mềm của mũi liên tục vài phút.
• Chườm lạnh lên sống mũi.
• Gọi nếu không cầm được sau thời gian ép.

Không ngửa đầu ra sau là điểm nhiều người làm sai, vì máu chảy xuống họng làm khó đánh giá lượng máu thật.

Khi phải làm thủ thuật

• Báo cho mọi nhân viên y tế về tình trạng của bạn.
• Kể cả khi làm răng hay tiêm chích thông thường.
• Có thể cần kiểm tra chỉ số trước.
• Có thể phải hoãn tới khi chỉ số hồi phục.
• Đừng bỏ qua bước thông báo này.

Khi kinh nguyệt nhiều bất thường

• Đây là tình huống cần báo cho bác sĩ.
• Ghi lại lượng và số ngày.
• Có thể có biện pháp xử lý.
• Đừng nghĩ rằng phải chịu đựng.
• Nó cũng góp phần gây thiếu máu.

Nhiều người ngại nêu chủ đề này hoặc cho rằng đó là chuyện riêng không liên quan tới điều trị. Nhưng nó vừa là dấu hiệu của tiểu cầu thấp vừa làm tình trạng thiếu máu nặng thêm, nên nó hoàn toàn thuộc phạm vi cần báo.

Vệ sinh khi có vết thương nhỏ

• Rửa sạch ngay bằng nước và xà phòng.
• Ép cầm máu rồi băng lại.
• Theo dõi dấu hiệu nhiễm trùng trong vài ngày.
• Báo nếu thấy đỏ lan hoặc đau tăng.

Trong giai đoạn này, một vết xước nhỏ vừa lâu cầm máu vừa dễ nhiễm trùng, nên xử lý sớm quan trọng hơn bình thường.

Theo dõi và ghi lại

• Ghi những lần chảy máu bất thường.
• Chụp ảnh vết bầm lớn.
• Ghi ngày trong chu kỳ.
• Mang thông tin tới buổi khám.
• Giúp bác sĩ đánh giá mức độ.

Cẩn thận khi va đập nhẹ

• Dọn lối đi trong nhà cho thông thoáng.
• Bật đèn khi đi lại ban đêm.
• Cẩn thận ở cầu thang.
• Đứng dậy từ từ để tránh choáng và ngã.
• Báo cho bác sĩ nếu bạn đã ngã.

Dòng cuối quan trọng: một cú ngã trong giai đoạn tiểu cầu thấp cần được đánh giá ngay cả khi bạn thấy không sao, vì chảy máu bên trong có thể không có dấu hiệu bên ngoài.

Tóm lại

Bàn chải lông mềm và máy cạo râu điện là hai điều chỉnh dễ nhất và phòng được hai nguồn chảy máu phổ biến nhất. Hỏi trước khi dùng bất kỳ thuốc nào vì nhiều loại thông thường ảnh hưởng tới đông máu. Đau đầu dữ dội trong giai đoạn này cần được đánh giá ngay. Và luôn báo về tình trạng của bạn trước mọi thủ thuật, kể cả làm răng.

Câu hỏi thường gặp