Khám răng trước khi bắt đầu hoá trị: việc nên làm mà ít người được dặn

Trong danh sách việc cần làm trước khi bắt đầu hoá trị, khám răng hiếm khi được nhắc tới. Nhưng đây là một trong những việc chuẩn bị có giá trị nhất, vì nó phòng được một tình huống thật sự phiền: ổ nhiễm trùng trong miệng bùng lên đúng vào tuần bạch cầu xuống đáy.

Vì sao miệng là chỗ đáng lo

• Miệng luôn có vi khuẩn, kể cả khi hoàn toàn khoẻ mạnh.
• Bạch cầu thấp làm cơ thể không kiểm soát được chúng như thường lệ.
• Niêm mạc miệng bị tổn thương tạo đường vào.
• Răng sâu và chân răng viêm là ổ sẵn có.
• Nhiễm trùng từ miệng có thể lan vào máu.

Điểm cuối là lý do thật sự khiến chuyện này được coi trọng. Một ổ viêm chân răng trong người khoẻ chỉ gây đau và chờ xử lý được; trong người đang hoá trị thì nó là nguồn nhiễm trùng cần xử lý gấp, đúng vào lúc mọi can thiệp đều khó khăn hơn.

Nên đi khám khi nào

• Ngay sau khi biết mình sẽ hoá trị, càng sớm càng tốt.
• Trước khi bắt đầu phác đồ đủ lâu để vết thương lành.
• Mang theo thông tin về phác đồ và lịch dự kiến.
• Nói rõ với nha sĩ là mình sắp hoá trị.

Khoảng thời gian cần để lành trước khi bắt đầu do nha sĩ và bác sĩ điều trị thống nhất, tuỳ việc phải làm là gì. Vì vậy đi sớm cho có dư thời gian là cách an toàn, chứ đừng để sát ngày truyền đầu tiên.

Nha sĩ thường xử lý những gì

• Trám răng sâu.
• Điều trị tuỷ hoặc nhổ răng không giữ được.
• Lấy cao răng và điều trị viêm lợi.
• Mài chỉnh chỗ sắc cạnh hay cọ vào niêm mạc.
• Kiểm tra và chỉnh răng giả cho vừa khít.
• Hướng dẫn cách chăm miệng trong đợt điều trị.

Mục thứ tư hay bị bỏ qua và lại quan trọng: một cạnh răng sắc hoặc một hàm giả hơi cấn, bình thường chỉ hơi khó chịu, nhưng khi niêm mạc mỏng đi vì thuốc thì nó thành một vết loét dai dẳng suốt cả phác đồ.

Nếu đã bắt đầu điều trị rồi

• Báo cho bác sĩ điều trị trước khi làm bất cứ thủ thuật nào.
• Thời điểm thường chọn là lúc chỉ số máu đã hồi phục.
• Nha sĩ cần biết phác đồ, lịch truyền và chỉ số gần nhất.
• Có trường hợp cần dùng kháng sinh dự phòng theo chỉ định.
• Việc cấp cứu thì xử lý ngay nhưng phải phối hợp hai bên.

Điều quan trọng nhất là hai bác sĩ phải biết về nhau. Đi làm răng mà không báo cho bác sĩ điều trị, hoặc ngược lại, là cách hay dẫn tới làm thủ thuật vào đúng ngày chỉ số xuống thấp.

Giữ răng miệng suốt phác đồ

• Bàn chải lông thật mềm, thay thường xuyên.
• Đánh răng nhẹ hai lần một ngày.
• Súc miệng nước muối loãng nhiều lần trong ngày.
• Tránh nước súc miệng có cồn.
• Uống nước đều cho miệng khỏi khô.
• Quan sát miệng mỗi ngày dưới ánh sáng tốt.

Thói quen soi miệng mỗi tối trước gương là việc đơn giản và giúp bắt được vết loét hay mảng trắng từ sớm. Sớm một hai ngày trong chuyện này tạo khác biệt lớn về mức độ phải chịu.

Những việc nên hoãn trong lúc điều trị

• Tẩy trắng răng.
• Cấy ghép, chỉnh nha mới.
• Thủ thuật lớn không cấp cứu.
• Lấy cao răng nếu chưa được bác sĩ đồng ý.

Lý do chung vẫn là chảy máu và nhiễm trùng. Những việc này không mất đi đâu cả và làm sau khi kết thúc phác đồ vẫn được, chỉ cần hỏi bác sĩ mốc thời gian an toàn để bắt đầu lại.

Răng giả trong đợt điều trị

• Vệ sinh mỗi ngày, ngâm đúng dung dịch.
• Tháo ra khi miệng đau, chỉ đeo lúc ăn.
• Tháo ra khi ngủ để niêm mạc nghỉ.
• Chỉnh lại nếu bị lỏng vì sụt cân.

Sụt cân trong đợt điều trị làm hàm giả từ vừa khít thành lỏng, và hàm lỏng cọ vào lợi tạo loét. Đây là chuyện hay xảy ra ở tháng thứ ba thứ tư, nên nếu thấy hàm không còn khít như trước thì đi chỉnh chứ đừng cố chịu.

Dấu hiệu răng miệng cần báo ngay

• Đau răng tăng dần, đau giật theo nhịp mạch.
• Sưng má, sưng lợi.
• Có mủ hoặc mùi hôi bất thường.
• Sốt kèm đau răng.
• Chảy máu lợi không cầm.

Sốt kèm đau răng trong giai đoạn bạch cầu thấp được xử lý như mọi trường hợp sốt khác của đợt hoá trị: gọi cho nơi điều trị ngay, không tự uống thuốc hạ sốt hay kháng sinh có sẵn trong nhà.

Sau khi kết thúc phác đồ

• Hỏi bác sĩ mốc an toàn để làm răng trở lại.
• Khám răng định kỳ vì nguy cơ sâu răng còn cao một thời gian.
• Tiếp tục giữ thói quen súc miệng và uống nước đều.
• Báo nha sĩ về tiền sử điều trị trong mọi lần khám sau này.

Miệng khô và men răng yếu đi có thể còn kéo dài sau khi đã ngừng thuốc, nên lịch khám răng trong năm đầu sau điều trị nên dày hơn thói quen cũ. Đây là một trong những việc chăm sóc hậu điều trị rẻ nhất và dễ bỏ quên nhất.

Câu hỏi thường gặp