Khi mọi thứ đều không ngon: thay đổi vị giác

Đây là tác dụng phụ ít được nói tới nhưng ảnh hưởng rất nhiều tới cuộc sống hằng ngày: đồ ăn không còn vị như trước, và việc ăn từ niềm vui trở thành nghĩa vụ.

Những thay đổi hay gặp

• Vị kim loại trong miệng.
• Món quen bỗng nhạt thếch.
• Món ngọt thành quá ngọt hoặc mất vị.
• Thịt đỏ đặc biệt khó ăn với nhiều người.
• Nước lọc có vị lạ.
• Mùi trở nên gắt hơn nhiều.

Mẹo cho vị kim loại

• Dùng thìa dĩa nhựa hoặc gỗ.
• Súc miệng trước khi ăn.
• Thử thêm chút chua như chanh nếu miệng không loét.
• Ngậm kẹo bạc hà không đường giữa các bữa.
• Uống nước bằng ống hút.

Nếu bạn đang bị loét miệng thì tránh đồ chua và cay, vì lúc đó ưu tiên khác hẳn.

Khi thịt khó ăn

• Đây là thay đổi rất phổ biến.
• Thay bằng cá, trứng, đậu, sữa.
• Thịt gà thường dễ hơn thịt đỏ.
• Ướp đậm hơn hoặc nấu kiểu khác.
• Quan trọng là đủ đạm, không phải đủ thịt.

Khi mọi thứ nhạt

• Tăng gia vị nếu miệng không loét.
• Thử các kết cấu khác nhau để tạo thú vị.
• Món lạnh đôi khi rõ vị hơn.
• Thử món bạn chưa từng ăn.
• Khẩu vị có thể thay đổi từng tuần.

Dòng cuối quan trọng: món hôm nay không ăn được có thể tuần sau lại ăn được, nên đừng loại bỏ vĩnh viễn thứ gì.

Khi người khác góp ý về ăn uống

• Nhiều người sẽ khuyên bạn nên ăn gì.
• Phần lớn xuất phát từ thiện ý.
• Nhưng lời khuyên chung không tính tới tình trạng của bạn.
• Hỏi bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng thay vì làm theo.
• Một câu cảm ơn rồi chuyển chủ đề là đủ.

Chủ đề ăn uống thu hút lời khuyên nhiều hơn bất kỳ chủ đề nào khác, và việc phải nghe rồi giải thích lại rất tốn sức khi bạn đang mệt.

Ưu tiên ăn đủ hơn ăn đúng

• Trong giai đoạn này, ăn được gì thì ăn.
• Đủ năng lượng quan trọng hơn cân bằng hoàn hảo.
• Đừng ép mình ăn món lành mạnh mà không nuốt nổi.
• Hỏi chuyên gia dinh dưỡng nếu sụt cân.
• Quay lại ăn uống cân bằng khi vị giác hồi phục.

Uống đủ khi nước có vị lạ

• Thử nước để lạnh.
• Thêm lát chanh hoặc dưa chuột nếu được.
• Thử nước trái cây pha loãng.
• Ăn món nhiều nước như cháo, súp.
• Dùng ống hút.

Về việc sụt cân

• Báo cho bác sĩ nếu bạn sụt cân.
• Theo dõi cân nặng đều đặn.
• Hỏi về việc gặp chuyên gia dinh dưỡng.
• Có những sản phẩm bổ sung dinh dưỡng khi cần.
• Đừng chờ tới khi sụt nhiều mới nói.

Giữ được cân nặng giúp bạn chịu đựng điều trị tốt hơn, nên đây là điều đáng báo sớm chứ không phải chuyện phụ.

Thử lại món đã bỏ

• Khẩu vị thay đổi theo ngày trong chu kỳ.
• Thử lại sau vài tuần.
• Thử với cách chế biến khác.
• Đừng kết luận vĩnh viễn về một món.

Nhiều người ngạc nhiên khi món họ không ăn nổi tuần trước lại ăn được bình thường ở giai đoạn khác của chu kỳ.

Với người nấu ăn trong nhà

• Đừng buồn nếu món bạn nấu bị từ chối.
• Đó là do vị giác chứ không phải do món ăn.
• Hỏi hôm nay người bệnh thấy gì dễ ăn.
• Nấu số lượng nhỏ để đỡ lãng phí.
• Đừng ép ăn, điều đó thường phản tác dụng.

Khi mùi thức ăn gây khó chịu

• Nhờ người khác nấu và ăn ở phòng khác.
• Chọn món ít mùi như cơm, bánh mì, khoai.
• Món nguội ít mùi hơn món nóng.
• Mở cửa thoáng khi nấu.
• Dùng nồi có nắp và lò vi sóng thay vì chiên xào.

Với nhiều người, mùi là yếu tố ngăn họ ăn chứ không phải vị, và giải quyết được phần mùi thường mở ra nhiều lựa chọn món ăn hơn hẳn. Đây là điều chỉnh đơn giản mà cả nhà làm được ngay.

Về việc hồi phục

• Vị giác thường trở lại sau khi kết thúc điều trị.
• Có thể mất vài tuần tới vài tháng.
• Không phải mọi thứ trở lại cùng lúc.
• Một số người có thay đổi lâu dài ở vài món.
• Kiên nhẫn và thử lại dần.

Khi món ăn gợi nhớ cảm giác khó chịu

• Cơ thể có thể liên kết một món với buồn nôn.
• Sau đó bạn không ăn được món đó nữa.
• Tránh ăn món yêu thích vào ngày truyền.
• Giữ chúng cho những ngày dễ chịu.
• Liên kết này thường mờ dần sau khi kết thúc điều trị.

Đây là cơ chế có thật và khá mạnh, đủ để khiến một người không ăn được món quen thuộc trong nhiều năm sau đó. Biết trước và chủ động chọn món trung tính cho ngày truyền là cách phòng ngừa đơn giản mà hiệu quả.

Tóm lại

Đây là tác dụng phụ ít được nói tới nhưng ảnh hưởng rất nhiều tới cuộc sống hằng ngày. Dùng thìa dĩa nhựa là mẹo đơn giản giúp nhiều người giảm vị kim loại. Món hôm nay không ăn được có thể tuần sau lại ăn được, nên đừng loại bỏ vĩnh viễn thứ gì. Và trong giai đoạn này, ăn đủ quan trọng hơn ăn đúng.

Câu hỏi thường gặp